Bungie xoay trục Marathon: Khi giới phê bình vỗ tay, người chơi quay lưng

Đêm muộn tại Busan, màn hình điện thoại sáng lên một thông báo dài từ Bungie. Tôi mở ra, đọc đi đọc lại ba lần. “Marathon chưa đạt được lượng người chơi mà Bungie mong muốn.” Không có con số cụ thể. Không có biểu đồ tăng trưởng hay lời hứa hẹn. Chỉ có một lá thư ngỏ từ studio head Poria Torkan và giám đốc sản phẩm Josh Deane. Căn phòng nhỏ ở Busan bỗng trở nên tĩnh lặng hơn bao giờ hết. Tôi nhớ lại những bài phê bình đầy hoa mỹ khi Marathon ra mắt, những dòng tweet ca ngợi lối chơi PvPvE khác biệt, cái cách người ta gọi nó là làn gió mới cho thể loại bắn súng sinh tồn. Vậy mà giờ đây, studio phải thừa nhận điều mà người hâm mộ đã thì thầm suốt nhiều tháng: người chơi không đến. Tôi tắt đèn, nhưng không thể ngủ. Trong đầu tôi hiện lên câu hỏi: vì sao một trò chơi được giới phê bình đón nhận lại không thể giữ chân người chơi? Và quan trọng hơn, Bungie đang làm gì để cứu nó? Marathon là một tựa game bắn súng sinh tồn theo thể loại extraction shooter, nơi người chơi xâm nhập vào bản đồ, thu thập chiến lợi phẩm và cố gắng thoát ra an toàn. Mỗi chuyến đi là một canh bạc lớn: một sai lầm nhỏ có thể khiến người chơi mất trắng mọi thứ. Đây là thể loại khắc nghiệt, đòi hỏi sự kiên nhẫn và máu lạnh, không phải thứ dễ dàng thu hút số đông. Bungie từng xây dựng đế chế Destiny 2 trên nền tảng live-service kéo dài hơn một thập kỷ. Khi Marathon được phát triển, studio đã chuyển một lượng lớn nhân sự và tài nguyên sang dự án mới, để lại Destiny 2 trong giai đoạn cuối vòng đời. Người hâm mộ Destiny lo lắng, và Bungie đã phải lên tiếng khẳng định “Marathon không phải người kế thừa Destiny”. Nhưng khi trò chơi ra mắt, giới phê bình dành những lời khen ngợi hết lời, còn người chơi lại thờ ơ. Sự phân kỳ giữa đánh giá chuyên môn và sự đón nhận của công chúng hiếm khi rõ ràng đến vậy. Trong thể thao, người ta gọi đó là một đội bóng đá hay nhưng không thắng. Trong ngành game, người ta gọi đó là trò chơi được ca ngợi nhưng không ai chơi. Bây giờ, chi tiết chiến lược mới là điều quan trọng. Bungie không vá víu. Họ đang định nghĩa lại toàn bộ sản phẩm. Trong năm đầu tiên, Marathon sẽ mở rộng sang ba trụ cột: PvE co-op, competitive PvP và PvPvE. Bản cập nhật “Nightfall Refresh” sẽ đến vào tháng 10, trong khi “Symbiosis” với chế độ PvE vĩnh viễn dự kiến ra mắt vào tháng 12. Đây là một cuộc giải phẫu thiết kế. Bản vá cân bằng thông thường sẽ không thể làm được điều này. Một trò chơi vốn chỉ có một chế độ, giờ phải trở thành nơi hội tụ của nhiều trải nghiệm khác nhau. Bungie nói rằng họ muốn người chơi có “nhiều quyền kiểm soát hơn trong cách tương tác với thế giới”. Nhưng đằng sau ngôn từ là một thực tế đơn giản: lượng người chơi không đạt kỳ vọng, và studio buộc phải hành động. Rủi ro lớn nhất nằm ở sự pha loãng bản sắc. Những người chơi trung thành với thể loại extraction - những người “trân trọng sự khác biệt” của Marathon - đến với trò chơi này vì sự tập trung, vì căng thẳng của mỗi chuyến đi, vì cái chết là vĩnh viễn. Khi Bungie thêm PvE co-op và competitive PvP, họ đang thay đổi công thức ban đầu. Người ta nhớ tỉ số, nhưng tôi nhớ ánh mắt của em gái mình giữa đêm ấy - ánh mắt của một người tin vào điều gì đó thuần khiết, rồi chứng kiến nó bị thay đổi vì những lý do nằm ngoài trận đấu. Trong bóng đá, tôi đã thấy nhiều đội bóng thành công nhờ lối chơi kỷ luật, rồi đổi sang thứ bóng đá hào nhoáng để chiều lòng khán giả, và cuối cùng đánh mất chính mình. Bungie đang đối mặt với cám dỗ tương tự. Bên cạnh đó là sự im lặng về số liệu. Bungie thừa nhận trò chơi “chưa đạt kỳ vọng” nhưng không đưa ra con số cụ thể. Trong ngành công nghiệp trò chơi, nếu con số đẹp, nhà phát hành sẽ công bố ngay để tung hô những kỷ lục. Việc không công bố gì khác ngoài một câu thừa nhận ngắn ngủi cho thấy mức độ nghiêm trọng của tình hình. Các câu lạc bộ thể thao thường giữ kín thông tin chấn thương của cầu thủ vì lo ngại giá cổ phiếu sụt giảm. Các nhà phát hành game cũng vậy: họ im lặng về số liệu người chơi khi con số không có lợi. Tôi viết điều này như một sự quan sát, không kèm theo lời buộc tội. Trong công việc hằng ngày của tôi, dữ liệu là vũ khí phòng thủ của những người yếu thế. Khi dữ liệu bị giấu đi, người hâm mộ chỉ còn biết dựa vào niềm tin. Rồi đến áp lực tập trung danh mục. Bungie đã chuyển một lượng lớn nhân sự và tài nguyên từ Destiny 2 sang Marathon. Khi Destiny 2 đi vào giai đoạn cuối vòng đời, Marathon trở thành trụ cột tương lai của studio. Một sản phẩm duy nhất gánh trên vai cả một công ty là một thế đứng mong manh. Nếu Marathon thất bại, Bungie không còn nhiều lựa chọn. Áp lực này giải thích vì sao studio chọn mở rộng thay vì tiếp tục bám vào công thức cũ. Họ đặt cược rằng một Marathon đa chế độ sẽ dễ tiếp cận hơn với đại chúng. Họ có thể đúng. Nhưng trong thể thao, đội bóng chạy theo số đông hiếm khi vô địch. Đội vô địch là đội biết mình là ai, biết điểm mạnh của mình nằm ở đâu. Việc chuyển nguồn lực của Bungie là một thương vụ nội bộ, và giống như mọi thương vụ, nó mang theo những ước mơ bị bỏ lại phía sau. Cộng đồng Destiny 2 có lý do để cảm thấy bị lãng quên. Trong khi đó, điểm sáng duy nhất có thể trở thành hạt giống esports là chế độ “competitive PvP” được hứa hẹn. Nhưng hãy thành thật: một chế độ PvP cạnh tranh chưa tạo nên một nền thể thao điện tử. Cần có hệ thống xếp hạng, giải đấu, chế độ khán giả và cơ chế xem trực tiếp. Bungie chưa nhắc đến bất kỳ điều gì trong số đó. Esports không cần một sân cỏ, nhưng vẫn cần những người kể chuyện dám giữ lửa. Và trước khi có những người kể chuyện, cần có một trò chơi đủ sức hút để giữ chân người chơi. Hiện tại, Marathon vẫn chưa chứng minh được điều đó. Có một góc nhìn phản trực giác mà ít người nhắc đến: việc xoay trục này có thể là hành động cứu vãn, một cách để Marathon thoát khỏi cái bẫy của chính sự thuần khiết ban đầu. Thể loại extraction shooter đang chật vật trên thị trường. Người chơi có quá nhiều lựa chọn, và sự khắc nghiệt của PvPvE không phải ai cũng chịu được. Bungie hiểu rằng họ cần mở rộng cánh cửa, ngay cả khi điều đó khiến những người đã bước vào từ đầu cảm thấy chật chội. Điều này giống với việc một đội bóng nhỏ phải bán ngôi sao để cân bằng tài chính: đau đớn, nhưng cần thiết để tồn tại. Tôi cũng nhìn thấy trong câu chuyện này một bài học về định nghĩa thành công. Giới phê bình khen ngợi Marathon, nhưng người chơi không ở lại. Điều này chỉ ra rằng vấn đề nằm ở khả năng giữ chân, ở nội dung cuối trận, chứ không hẳn là chất lượng cốt lõi. Một trò chơi hay nhưng không giữ chân được người chơi cũng giống như một cầu thủ tài năng nhưng không phù hợp với lối chơi của đội. Tài năng là cần thiết, nhưng sự phù hợp và bền bỉ mới tạo nên nhà vô địch. Trong làng game, có những trò chơi chết vì bám quá lâu vào công thức cũ. Có những trò chơi chết vì thay đổi quá nhanh, đánh mất cộng đồng ban đầu. Bungie đang đặt cược vào con đường thứ ba: thay đổi đủ nhanh để tồn tại, nhưng đủ chậm để giữ chân những người tin tưởng nhất. Tôi đã theo dõi nhiều cuộc xoay trục trong ngành game, và tôi biết con đường thứ ba là con đường khó đi nhất. Điều thú vị là, câu chuyện này xuất hiện cùng lúc với một câu chuyện khác ở Việt Nam: lệnh cấm hai tuyển thủ Himass và TanVuu trên toàn bộ hệ thống giải PUBG toàn cầu, cùng hơn 4,1 triệu chữ ký phản đối từ người hâm mộ. Một bên là cộng đồng game thủ phẫn nộ vì tuyển thủ bị cấm thi đấu. Một bên là studio đang cố gắng tìm kiếm người chơi cho trò chơi của mình. Hai câu chuyện, hai nỗi đau khác nhau, nhưng cùng nói về một điều: trong ngành công nghiệp này, niềm tin của người chơi là tài sản quý giá nhất, và nó không thể bị mua bằng tiền hay bằng lời hứa. Tháng 10 và tháng 12 sẽ là hai cột mốc định mệnh. Nếu “Nightfall Refresh” không tạo ra cú hích, và “Symbiosis” không giữ chân được người chơi, Marathon sẽ trở thành bài học kinh điển về sự kiêu ngạo của một studio lớn. Nhưng nếu kế hoạch này thành công, Marathon có thể trở thành hình mẫu cho một ngành công nghiệp đang khát cầu đổi mới. Và nếu chế độ competitive PvP được đầu tư nghiêm túc, chúng ta có thể chứng kiến một tân binh esports được sinh ra từ đống tro tàn của kỳ vọng. Tôi sẽ theo dõi từng bước đi. Ở nơi người ta chờ phép màu, tôi học cách viết bằng sự thật. Sân cỏ không bao giờ ngủ quên, chỉ có người ta chọn cách quay đi.